Wycieczka po centrum Katowic cz. 2 - Śródmieście Południowe
Otwórz w PlaceTube Obejrzyj na YouTube
Miejsca w tym filmie
- Plac Oddziałów Młodzieży Powstańczej ▶ 0:36
Prowadzący zaczyna spacer na południowej odnodze dworca i wchodzi na ten plac, narzekając, że tutejsze wyjście przynosi wstyd miastu i czeka na renowację.
- Ulica Stefana Batorego ▶ 1:07
Przy Batorego 8 prowadzący pokazuje pierwszy przykład przedwojennego modernizmu, kamienicę powstałą około 1931 lub 1937 roku.
- Ulica Krzywa ▶ 1:23
Z Krzywej rozciąga się jeden z najładniejszych widoków centrum – na wieżę kościoła garnizonowego i Drapacz Chmur; wspomniano też jej niemiecką nazwę Nottebohmstraße.
- Plac Andrzeja ▶ 1:59
Prowadzący mija ten plac po prawej stronie, idąc w kierunku skrzyżowania z kolejnymi przykładami modernizmu.
- Kamienice na Kopernika 13 ▶ 2:18
Przy skrzyżowaniu prowadzący pokazuje kolejne okazy moderny – kamienice na Kopernika 13.
- Kościół garnizonowy Świętego Kazimierza ▶ 2:18
Ukończony w 1931 roku kościół garnizonowy to według prowadzącego pierwsza świątynia w Polsce zbudowana w tak nowoczesnym, awangardowym stylu.
- Drapacz Chmur ▶ 2:33
To „król katowickiej moderny”, oficjalnie Gmach Urzędu Skarbowego – drugi najwyższy wieżowiec przedwojennej Polski, oparty na stalowym szkielecie, czekający na remont.
- Ulica Stelmacha ▶ 3:05
Na skrzyżowaniu ze Stelmacha po lewej stoi modernistyczny blok z 1937, a po prawej modernistyczna willa z 1927, dziś konsulat czeski, przed wojną szwedzki.
- Willa Zimmermanna (Dom Śląski) ▶ 3:23
Willa z 1907 roku pod numerem 17 to dom własny architekta Zimmermanna; po wojnie bywała rezydencją rządową, gdzie nocowali m.in. Rokossowski, Chruszczow i Castro, dziś mieści Dom Śląski.
- Ulica Kilińskiego ▶ 4:15
Ulicą Kilińskiego prowadzący wchodzi na teren kościoła świętych Piotra i Pawła.
- Kościół świętych Piotra i Pawła ▶ 4:15
Neogotycki gigant z 1902 roku, zbudowany gdy kościół Mariacki stał się za mały; do ukończenia archikatedry pełnił funkcję katedralną.
- Plac Hlonda ▶ 4:33
Placem Hlonda prowadzący przechodzi obok gmachu drugiego liceum z 1911 roku w stronę ulicy Poniatowskiego.
- Kolonia robotnicza przy Poniatowskiego ▶ 4:48
Przykład kolonii robotniczej z lat 1915-16 dla pracowników kopalni Wujek, z obszernym zielonym podwórzem odizolowanym od hałasu miasta.
- Kolonia urzędnicza przy ulicy Barbary ▶ 5:25
Za ulicą Barbary znajduje się kolonia urzędnicza zbudowana dla pracowników Huty Baildon, dająca porównanie przedwojennego świata robotniczego i urzędniczego.
- Śląski Uniwersytet Medyczny ▶ 5:43
Po prawej przy Poniatowskiego prowadzący pokazuje gmach Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, oryginalnie szkołę policyjną z 1926 roku.
- Domy uchodźców śląskich ▶ 5:43
Po lewej stoją domy uchodźców śląskich z 1925 roku – mieszkania dla powstańców i prześladowanych, których domy po podziale Śląska zostały w niemieckiej części.
- Willa Tadeusza Michejdy ▶ 5:58
Niezwykle oryginalny budynek zdobieniami nawiązuje do polskiego stanowiska na wystawie sztuki w Paryżu z 1925 roku; prowadzący żałuje, że willa dziś wygląda jak wygląda.
- Ulica Zajączka ▶ 6:17
Niezwykle klimatyczna ulica z osiedlem luksusowych willi z lat 20., wyglądem nawiązujących do barokowych kamieniczek.
- Ulica Jordana ▶ 6:36
Po przejściu w Jordana prowadzący wraca do wielkomiejskich widoków i kolejnych modernistycznych kamienic.
- Ulica Skłodowskiej ▶ 6:36
Ulicą Skłodowskiej prowadzący schodzi na wysokość ulicy PCK, mijając m.in. dom mieszkalny ZUS.
- Dom mieszkalny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ▶ 6:53
Największy przedwojenny budynek mieszkalny Katowic, który stracił to miano dopiero w 1958 roku.
- Willa przy Zajączka 6 ▶ 7:10
Bardzo modernistyczna willa, w której po wojnie mieszkał generał Jerzy Ziętek, wojewoda śląski i inicjator Uniwersytetu Śląskiego oraz Parku Śląskiego.
- Ulica PCK ▶ 7:27
Jedna ze sztandarowych ulic modernistycznych miasta, przy której prowadzący omawia kamienicę Wędlikowskich, dom doktora Jessa, budynek PCK i dom Żytomirskiego.
- Kamienica Wędlikowskich ▶ 7:27
Kamienica ze zakrzywionymi szybami i charakterystyczną pasiastą elewacją, potocznie nazywaną „zebrą”.
- Dom doktora Henryka Jessa ▶ 7:43
Naprzeciw kamienicy Wędlikowskich stoi dom doktora Jessa z zaokrąglonymi ogrodami zimowymi.
- Budynek Polskiego Czerwonego Krzyża ▶ 7:43
Kolejny przykład stylu okrętowego, od którego wywodzi się nazwa ulicy PCK.
- Kamienica pod Trójką ▶ 7:43
Kamienica z wielkimi przeszklonymi loggiami, pokazywana obok domu Żytomirskiego z mieszkaniami ponad 200 m².
- Dom Zdrowia ▶ 8:03
Przykład modernizmu powojennego z lat 60. przy ulicy PCK.
- Skrzyżowanie ulic PCK i Kościuszki ▶ 8:03
Bardzo fotogeniczne skrzyżowanie za sprawą narożnej kamienicy z 1899 roku projektu Zimmermanna, naprzeciw której stoi modernistyczny blok z 1937 roku.
- Ulica Powstańców ▶ 8:41
Ulica z miksem stylów – od bogato zdobionych kamienic po funkcjonalną modernę lat 30.
- Ulica Podchorążych ▶ 8:41
Opcjonalny skręt w Podchorążych pozwala zobaczyć dom Felixów z 1936 roku z wielkimi ogrodami zimowymi i wydział teologiczny Uniwersytetu Śląskiego.
- Dom Felixów ▶ 8:41
Dom z 1936 roku charakteryzujący się wielkimi ogrodami zimowymi, czyli szklarniami na rogu.
- Pałac Biskupi ▶ 8:58
Urokliwym zakątkiem z ławkami i drzewami można przejść za archikatedrę, gdzie znajduje się Pałac Biskupi ukończony w 1933 roku.
- Ulica Plebiscytowa ▶ 9:17
Ulicą Plebiscytową prowadzący zamyka pętlę i wychodzi na front archikatedry.
- Archikatedra Chrystusa Króla ▶ 9:17
Prowadzący opowiada burzliwe dzieje katedry – od konkursu z 1925 roku, przez krach na Wall Street i wojnę, po konsekrację w 1955 roku z obniżoną kopułą; to jedyna katedra wybudowana w Polsce w XX wieku.
- Panteon Górnośląski ▶ 11:40
Przy katedrze znajduje się Panteon Górnośląski; odwiedzając go można wejść na dach katedry, który jest fajnym punktem widokowym.
- Muzeum Diecezjalne ▶ 11:40
Muzeum przy kościele, które na rok 2026 pozostaje tymczasowo zamknięte.
- Ulica Wita Stwosza ▶ 11:58
Warto zajrzeć w głąb tej ulicy, gdzie znajduje się kilka ciekawych wielkomiejskich kamienic.
- Ulica Ligonia ▶ 11:58
Ulicą Ligonia prowadzący dochodzi do siedziby Polskiego Radia Katowice.
- Polskie Radio Katowice ▶ 11:58
Gmach z 1937 roku, pierwszy w Polsce budynek zbudowany specjalnie na potrzeby radiostacji; to tutaj w 1931 roku przeprowadzono pierwsze w Polsce testy nadawania sygnału telewizyjnego. Przed gmachem stoi ławeczka ze Stanisławem Ligoniem.
- Korfantówka ▶ 12:51
Willa własna architekta Paula Franctziocha z 1908 roku, kupiona w 1923 przez Wojciecha Korfantego, stąd potoczna nazwa; prowadzący opowiada o losach Korfantego.
- Dyrekcja Kopalń Księcia Pszczyńskiego ▶ 13:59
Budynek administracji kopalń księcia pszczyńskiego Jana Henryka XV Hochberga, z dobudowanym w latach 20. skrzydłem; dziś mieści siedzibę Ministerstwa Energii.
- Ulica Lompy ▶ 14:37
Przy skrzyżowaniu z Lompy stoi kolejna modernistyczna willa, a za nią ciekawsze budynki – gmach przychodni i gmach Syndykatu Polskich Hut Żelaznych.
- Gmach Syndykatu Polskich Hut Żelaznych ▶ 14:37
Modernistyczne dzieło Tadeusza Michejdy z 1931 roku, stojące po lewej stronie ulicy.
- Gmach przychodni przy placu Sejmu Śląskiego ▶ 14:55
Imponujący gmach z 1924 roku, pierwotnie siedziba firmy Robur, w czasie wojny siedziba i więzienie Gestapo, po wojnie Urzędu Bezpieczeństwa; jego piwnice podobno nie zostały do końca zbadane.
- Plac Sejmu Śląskiego ▶ 15:13
Reprezentacyjne centrum południowego Śródmieścia, otoczone zabudową: wydziałem biologii UŚ, Gmachem Urzędów Niezespolonych, „Dezember Palast” i gmachem Sejmu Śląskiego; stoi tu pomnik Wojciecha Korfantego.
- Pomnik Wojciecha Korfantego ▶ 15:13
Pomnik Wojciecha Korfantego stoi na placu Sejmu Śląskiego.
- Wydział Biologii Uniwersytetu Śląskiego ▶ 15:31
Na północy placu znajduje się wydział biologii UŚ w budynku gimnazjum z 1913 roku, z rokiem 1866 na fasadzie.
- Gmach Urzędów Niezespolonych ▶ 15:51
Ukończony w 1937 roku gmach na zachodzie placu; przed wojną na fasadzie była wielka płaskorzeźba orła Stanisława Szukalskiego, zastąpiona podczas okupacji.
- Dezember Palast (Katowice Miasto Ogrodów) ▶ 16:28
Prześmiewczo nazwany Dezember Palast gmach Zdzisława Grudnia, dziś siedziba Katowice Miasto Ogrodów; prowadzący opowiada absurdalną historię jego budowy na konferencję PZPR w 1979 roku.
- Gmach Sejmu Śląskiego ▶ 17:57
Ukończony w 1929 roku gmach, największy powierzchniowo budynek administracyjny II RP, z inicjałami RP, orłami legionowymi, herbami miast i rózgami liktorskimi; w środku m.in. winda paciorkowa i system zatapiania skarbca.
- Plac Bolesława Chrobrego ▶ 19:12
W okolicach tego placu stoi konny pomnik Józefa Piłsudskiego, przedwojenne dzieło, które trafiło do Katowic w latach 90.
- Pomnik Józefa Piłsudskiego ▶ 19:12
Konny pomnik Piłsudskiego, dzieło przedwojenne, które cudem uniknęło wojennej zawieruchy i trafiło do Katowic w latach 90.
- Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego ▶ 19:48
Socrealistyczny gmach z lat 50. za pomnikiem Piłsudskiego, stanął w miejscu potężnego Muzeum Śląskiego zniszczonego przez Niemców podczas wojny.
- Cmentarze przy ulicy Francuskiej ▶ 20:07
Opcjonalnie można udać się na zabytkowe cmentarze – katolicki i ewangelicki – gdzie spoczywają m.in. Jerzy Ziętek, Anton Zimmermann i Wojciech Korfanty.
- Biblioteka Śląska ▶ 20:22
Główny gmach Biblioteki Śląskiej, ukończony w 1997 roku, stoi na zniszczonej części cmentarza ewangelickiego.
- Ulica Szafranka ▶ 20:22
Przy Szafranka prowadzący mija kamienicę z Muzeum Historii Katowic.
- Muzeum Historii Katowic ▶ 20:41
Bardzo interesująca placówka, którą prowadzący gorąco poleca; ulokowana w secesyjnej willi własnej architekta Briegera z 1910 roku.
- Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego ▶ 20:59
Teren Akademii Muzycznej; jej historia sięga 1929 roku, gdy Witold Friemann urządził tu Śląskie Konserwatorium Muzyczne, co czyni ją najstarszą uczelnią wyższą Górnego Śląska. Gmach główny z 1901 roku, w środku muzeum organów.
- Ulica Wojewódzka ▶ 21:52
Ulicą Wojewódzką prowadzący wraca w stronę dworca, mijając kolejne przykłady moderny i starszych kamienic, m.in. Dom Oświatowy, Willę Gerdesa, dom profesorów i straż pożarną.
- Dom Oświatowy ▶ 21:52
Jedna z siedzib Biblioteki Śląskiej, ukończona w 1934 roku, mijana po drodze.
- Willa Gerdesa ▶ 21:52
Willa z 1896 roku, mijana przy ulicy Wojewódzkiej.
- Dom profesorów ▶ 21:52
Dom z 1931 roku – pierwszy wysokościowiec Katowic i pierwszy wieżowiec wybudowany w wolnej Polsce.
- Budynek straży pożarnej ▶ 21:52
Budynek straży pożarnej z 1875 roku, mijany przy ulicy Wojewódzkiej.
- Kamienica Paula Franctziocha (dawny Hotel Deutsches Haus) ▶ 22:28
Potężna kamienica budowana w latach 1896-1906, oryginalnie hotel Deutsches Haus, po I wojnie światowej siedziba polskiego komisariatu plebiscytowego, od którego wywodzi się nazwa ulicy Plebiscytowej.
- Kino Capitol ▶ 22:46
Gmach byłego kina Capitol – oryginalnie sala koncertowa hotelu, od 1928 roku kino.
- Ulica Kochanowskiego ▶ 22:46
Opcjonalna trasa przez Jagiellońską i Kochanowskiego, gdzie mijamy zabytkową zabudowę, m.in. wielką kamienicę na Kochanowskiego 12 i hotel Polonia z 1920 roku.
- Hotel Polonia ▶ 23:06
Budynek hotelu Polonia z 1920 roku, mijany po drodze.
- Kinoteatr Rialto ▶ 23:23
Kinoteatr z 1912 roku, największy i najwytworniejszy kinematograf na Śląsku; w 1929 roku pokazano tu pierwszy na polskim Śląsku film dźwiękowy – musical „Śpiewający Błazen”.
- Ulica Andrzeja ▶ 23:39
Alternatywna droga powrotna na dworzec ulicą Andrzeja, udekorowaną bogato zdobionymi kamienicami; nazwa najprawdopodobniej wywodzi się od Andrzeja Kuźnika, który około 1580 roku założył wieś Katowice.