Raigad Fort | Complete Trek | रायगड किल्ल्याचा इतिहास | Full Documentary
Open in PlaceTube Watch on YouTube
Places in this video
- रायगड किल्ला ▶ 0:01
हिंदवी स्वराज्याची दुसरी राजधानी, पुण्यापासून 125 किमी आणि मुंबईपासून 170 किमी अंतरावर; 350 वर्षांनंतरही थाटात उभा असलेला हा किल्ला बघायचा आणि महाराजांच्या चरणी नतमस्तक व्हायचं.
- नाणे दरवाजा ▶ 0:34
शिवकाळात गडावर जाण्यासाठी नाणे दरवाजामधून फक्त एकच वाट होती; आजही गडावर जाण्याचा हा एक मार्ग आहे.
- वाघ दरवाजा ▶ 0:34
गडाच्या दक्षिणेकडचा दरवाजा; 1689 मध्ये जुल्फिकर खानने वेढा घातल्यावर राजाराम महाराज याच वाघ दरवाजातून निसटले होते.
- चित दरवाजा ▶ 0:51
गडावर जाण्याचा तिसरा मार्ग; चित दरवाजा आणि नाणे दरवाजा दोन्ही वाटा पुढे महादरवाजाजवळ एकत्र येतात.
- रायगड रोपवे ▶ 0:51
लोकमान्य टिळकांच्या श्री शिवाजी रायगड स्मारक मंडळाने ही रोपवे सुरू केली; आज रोपवेने आल्यास मेना दरवाजातून आत जावं लागतं.
- महादरवाजा ▶ 2:31
गडाचा मुख्य दरवाजा; गोमुख पद्धतीचं बांधकाम, दोन्ही बाजूला जय-विजय बुरुज, वरती कमळे आणि शरब प्राण्याची चिन्हे पाहायला मिळतात.
- लोखंडी खांब ▶ 4:48
मल्लखांब, घटिका यंत्र की ध्वजस्तंभ असे निरनिराळे मतप्रवाह असलेला हा खांब; झीज झालेला असून त्यावरची अक्षरे अस्पष्ट झाली आहेत.
- हनुमान टाके ▶ 5:05
डावीकडे लागणारी हनुमान टाके; या ठिकाणी मारुतीची सुंदर मूर्ती आणि पाण्याचे तीन टाके आहेत.
- हत्ती तलाव ▶ 5:21
उजव्या हाताला लागणारा पहिला तलाव; वरच्या हत्तीखान्यातल्या हत्तींच्या आंघोळीसाठी आणि पिण्यासाठी या तलावाचा वापर होत होता.
- शिरकाई देवी मंदिर ▶ 5:54
गडावरची मुख्य देवता; मंदिराच्या चारी बाजूला तटबंदी असून आतमध्ये पुतळाबाईंची सतीशिळा दिसते. गडावरचा कोणताही समारंभ करण्यापूर्वी या देवीची पूजा केली जाते.
- हत्तीखाना ▶ 6:29
शिरकाई देवी मंदिरासमोरचा हत्तीखाना; हेन्री ऑक्सडेनने राज्याभिषेकाच्या वेळी गडावर दोन विशाल हत्ती पाहिल्याची गोष्ट याच ठिकाणाशी जोडली जाते.
- होळीचा माळ ▶ 6:29
हत्तीखान्यापुढचं मोकळं मैदान; होळीच्या दिवशी मोठी होळी पेटवून त्यात मानाचा नारळ टाकला जायचा आणि नारळ काढणाऱ्याला महाराज सोन्याचे कडे द्यायचे.
- बाजारपेठ ▶ 6:45
दोन्ही बाजूला 22-22 अशी एकूण 44 दुकाने जोडलेली आणि मध्यभागी 40 फूट रुंद, 700 फूट लांब मार्ग; घोड्यावरून बाजार करता यावा म्हणून उंची जास्त ठेवल्याचं म्हटलं जातं.
- जगदीश्वर मंदिर ▶ 7:00
बाजारपेठेच्या पलीकडे असलेलं मंदिर; मुसलमानी शैलीतील बांधकाम, पूर्व-पश्चिम दोन दरवाजे आणि पहिल्या पायरीवर हिरोजी इंदुलकरांचं नाव कोरलेलं आहे.
- शिवाजी महाराजांची समाधी ▶ 11:38
जगदीश्वर मंदिरासमोरची अष्टकोनी चौथऱ्यावरची समाधी; याच ठिकाणी महाराजांचे अंतिम संस्कार झाले आणि पुढे महात्मा फुल्यांनी समाधीचं बांधकाम पूर्ण केलं.
- वाघ्या कुत्र्याची समाधी ▶ 12:12
महाराजांच्या समाधीच्या बाजूला वाघ्या नावाच्या कुत्र्याची समाधी; ही कथा वादग्रस्त असून ती साधारणतः 1936 मध्ये बांधण्यात आल्याचं सांगितलं जातं.
- टकमक टोक ▶ 13:48
जगदीश्वरापासून सरळ पुढे लागणारं टोक; शिवकाळात कैद्यांना कडेलोट करण्यासाठी याचा वापर होत होता आणि छत्री निजामपूरची दंतकथाही याच ठिकाणाशी जोडलेली आहे.
- गंगासागर तलाव ▶ 15:08
होळीच्या माळाच्या उजव्या हाताला राजवाड्याच्या कडेला असलेला तलाव; राज्याभिषेकानंतर उरलेलं पवित्र नद्यांचं पाणी यात सोडल्याचं म्हटलं जातं आणि राजवाड्याच्या पिण्याच्या पाण्यासाठी याचा वापर होत होता.
- पालखी दरवाजा ▶ 15:23
दोन मनोऱ्यांच्या उजव्या बाजूला असलेला दरवाजा; हा थेट महाराजांच्या राजवाड्यामध्ये जातो.
- नगारखाना ▶ 15:38
भव्य प्रवेशद्वार असलेला नगारखाना; दरवाजावर कमळ आणि शरब प्राण्याचं नक्षीकाम आहे. महाराजांना छत्रपती होताना आणि न्यायनिवाडा करताना याने पाहिलं.
- राजवाडा ▶ 18:51
नगारखान्याच्या मागच्या बाजूला राजसदर आणि राजांचा वाडा; दोन मजली वाड्यात महाराजांनी अंतिम देह ठेवला, बाजूला आंघोळीची जागा आणि पाण्याच्या टाक्या आहेत.
- दप्तरखाना ▶ 19:27
वाड्याच्या बरोबर उजवीकडची जागा; महाराजांचे चिटणीस बाळाजी कावजी या ठिकाणी असायचे.
- खलबतखाना ▶ 19:43
दप्तरखान्यापासून आत गेल्यावर लागणारा खलबतखाना; आतल्या छोट्या खोलीत गुप्त चर्चा केली जात होती आणि आतमध्ये केलेली चर्चा बाहेर ऐकू येत नसे.
- राणी वसा ▶ 21:04
राजवाड्यातून बाहेर पडल्यावर समोरचा राणी वसा; सहा खोल्यांपैकी चार जोडलेल्या राण्यांच्या आणि दोन धान्य साठवण्या-जेवण बनवण्यासाठी वापरल्या जात होत्या.
- मेना दरवाजा ▶ 21:04
राणी वशाच्या डाव्या हाताला लागणारा दरवाजा; फक्त स्त्रियांसाठी असलेल्या या दरवाजातून राण्यांची पालखी आणली जायची आणि आज रोपवेने आल्यास याच दरवाजातून आत जावं लागतं.
- धान्याचे भुयारी कोठार ▶ 22:28
राणी वशातून बाहेर आल्यावर समोरचं भुयारी कोठार; यात धान्य साठवलं जायचं आणि पेशवाईत याचा कैद्यांना ठेवण्यासाठी वापर होत होता.
- अष्टप्रधानांचे वाडे ▶ 22:43
धान्य कोठाराच्या बाजूला असलेले हे सर्व अष्टप्रधानांचे वाडे; महाराजांचं अष्टप्रधान मंडळ या ठिकाणी राहायचं.
- हिरकणी बुरुज ▶ 22:59
मेना दरवाजातून बाहेर पडून उजव्या हाताला पुढे लागणारा हिरकणी टोक; हिरकणी गवळण कड्यावरून खाली उतरल्याच्या कथेमुळे या ठिकाणी तटबंदी बांधून हिरकणी बुरुज असं नाव दिलं.
- कुशावर्त तलाव ▶ 24:39
रोपवेपासून डाव्या हाताला पुढे लागणारा तलाव; महाराजांनी त्र्यंबकेश्वरच्या कुशावर्त तलावाची प्रतिकृती म्हणून याची बांधणी केली आणि बाजूलाच छोटं महादेवाचं व्याडे मंदिर आहे.
- भवानी मातेचं मंदिर ▶ 25:13
वाघ दरवाजापासून पुढे दारू कोठार आणि पाण्याच्या बारा टाक्यांनंतर लागणारं भवानी टोकावरचं भवानी मातेचं मंदिर.